tròn trõn

Thân thiện

Một chiếc đĩa tròn trõn đựng xôi trắng được đặt trên mặt bàn.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Trơ trọi, cô đơn, không có vật gì khác đi kèm hoặc che chắn: "tròn trõn" diễn tả trạng thái một vật, một sự việc hiện ra một cách đơn độc, lẻ loi, không có thêm thứ gì khác bên cạnh.
   • Chỉ có duy nhất, thuần túy một thứ: Nhấn mạnh sự tồn tại độc nhất, không pha trộn, không thêm bớt của một đối tượng nào đó.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Trên bàn tròn trõn có một đĩa xôi. (Trên bàn, trơ trọi chỉ có một đĩa xôi.)
  • Căn phòng trống hoác, tròn trõn một chiếc giường cũ. (Căn phòng trống rỗng, chỉ lẻ loi có một chiếc giường cũ.)
  • Câu trả lời của anh ấy tròn trõn một chữ "không". (Câu trả lời của anh ấy chỉ thuần túy một chữ "không".)

Các cách sử dụng nâng cao

• "tròn trõn một mình": hoàn toàn cô đơn, một mình trơ trọi.
  • Ông cụ sống tròn trõn một mình trong ngôi nhà nhỏ. (Ông cụ sống một mình trơ trọi trong ngôi nhà nhỏ.)
• Dùng để nhấn mạnh sự đơn điệu, nghèo nàn hoặc sự thiếu thốn về số lượng.
  • Bữa tiệc thật đơn sơ, tròn trõn vài món rau luộc. (Bữa tiệc thật đơn sơ, chỉ vỏn vẹn vài món rau luộc.)

Biến thể và từ gần giống

• Trơ trọi (tính từ): đứng một mình, lẻ loi, không có gì bên cạnh. (Gần nghĩa, nhưng "tròn trõn" thường nhấn mạnh vào số lượng "một" hoặc "rất ít" hơn).
• Lỏng chỏng (tính từ): thưa thớt, không khít nhau, thường dùng cho vật đặt không vững. (Có phần gần nghĩa về sự đơn độc nhưng thiên về cách sắp xếp).
• Đơn độc (tính từ): một mình, không có ai giúp đỡ, bầu bạn. (Gần nghĩa, nhưng thường dùng cho người hoặc sinh vật hơn).

Từ đồng nghĩa

• Trơ trọi: cô độc, lẻ loi.
• Vỏn vẹn: chỉ có bấy nhiêu, không hơn (thường dùng cho số lượng).
• Chỉ có: không có gì khác ngoài.

Lưu ý sử dụng

• Từ "tròn trõn" mang sắc thái biểu cảm, thường diễn tả một cảm giác về sự thiếu thốn, đơn sơ, hoặc đôi khi là sự chân chất, không cầu kỳ.
• Thường được dùng trong văn nói hoặc văn viết mang tính miêu tả, ít dùng trong ngữ cảnh trang trọng, hành chính.
• Cấu trúc thường gặp: "tròn trõn + một/số từ chỉ số lượng + danh từ".

Học thuật

1. Trơ trọi, không có vật gì khác: Tròn trõn có một đĩa xôi.